چرا نماز را اول وقت بخوانیم؟

اهميّت نماز اوّل وقت

در قرآن يكي از خصوصيات اهل ايمان محافظت بر نماز بيان شده است: <<و الّذين هم علي صَلواتِهم يحافِظون>>[1]مؤمنان كساني هستند كه بر نماز خويش مواظبت دارند و همه اوقات نماز را حفظ مي كنند. محافظت نماز، همان توجه ويژه به نماز و عدم سهل انگاري در برپايي اين امر مهم است؛ اين محافظت صورتهاي گوناگوني دارد كه يكي از آنها بجا آوردن نماز در اول وقت است.

رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمودند: تا انسان مواظب نمازهاي پنج گانه در اوقاتش مي باشد، شيطان از او مي ترسد پس وقتي آن را ضايع ساخت (نمازها را در اوقاتش نخواند) شيطان بر او جرأت نموده و او را به گناهان بزرگ وا مي دارد.[2]

امام ششم فرمود: هنگامي كه انسان نماز را در اول وقت خواند، نوري سفيد و پاكيزه به آسمان مي رود و مي گويد: خدا تو را حفقظ كند كه مرا حفظ كردي و برعكس اگر كسي نسبت به وقت نماز مراقبت نكند سياهي تاريك بالا رفته و مي گويد: مرا ضايع ساختي خدا تو را ضايع كند.[3]

جايگاه نماز اوّل وقت بگونه اي است كه حتي جهاد و جنگ در راه خدا نيز باعث نمي شود تا انسان آنرا از اول وقت به تأخير بيندازد هنگامي كه علي ـ عليه السلام ـ در جنگ صفّين سرگرم نبرد بود در ميان هر دو صف كارزار مواظب وضع آفتاب بود (تا ببيند كه ظهر مي شود و نماز ظهر را بخواند) ابن عباس عرض كرد يا اميرالمؤمنين اين چه كاري است؟ فرمود: منتظر زوال هستم تا نماز بخوانم. ابن عباس گفت: آيا حالا وقت نماز است با اين سرگرمي به جنگ. فرمود: چرا با ايشان مي جنگيم؟ تنها به خاطر نماز با آنان نبرد مي كنيم.[4]

امام حسين ـ عليه السلام ـ نيز در ظهر عاشورا وقتي كه وقت نماز فرا رسيد نماز را به همراه اصحاب در اول وقت اقامه كردند. سعيد بن عبدالله حنفي هنگام نماز امام، جلوي او ايستاد و همه تيرهاي دشمن را كه به سوي امام مي آمد به جان خريد تا آنجا كه نماز امام پايان يافت. و او غرق در خون، اولين شهيد نماز در جبهة كربلا شد.[5]

همچنين به تأخير انداختن نماز از اول وقت يكي از مصادبق استخفاف و سبك شمردن نماز است كه در روايات بسياري مورد نكوهش شديد قرار گرفته است. تا جائيكه پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمودند: <<ليس منّي من استخفّ بصلاته>>[6] از (امّت) من نيست كسي كه نماز را سبك بشمارد.

امام صادق ـ عليه السلام ـ نيز در آخرين لحظات زندگي خود خطاب به همه فاميلها و بستگان خود فرمودند:

<<إنّ شفاعتنا لاتناولُ مستخنّاً بالصلوة>>[7] همانا شفاعت ما (اهل بيت) به كسي كه نماز را سبك بشمارد نمي رسد حضرت امام(ره) در كتاب آداب نماز مي نويسند: <<... پس، از اوقات آن (نماز) حتي الامكان محافظت كن. و اوقات فضيلت آن را انتخاب كن كه در آن نورانيّتي است كه در ديگر اوقات نيست. و اشتغالات قلبيّه خود را در آن اوقات كم كن بلكه قطع كن. و اين حاصل شود به اينكه اوقات خود را موظّف و معيّن كني و براي نماز كه متكفّل حيات ابدي تو است، وقتي خاصّ تعيين كني كه در آن وقت كارهاي ديگر نداشته باشي و قلب را تعلّقاتي نباشد؛ و نماز را با امور ديگر مزاحم قرار مده تا بتواني قلب را راحت و حاضر كني.>>[8]

فلسفة اهميّت نماز اوّل وقت

در مورد فلسفة اهميّت نماز اول وقت و آثار و فوايد آن مي توان به موارد زير اشاره كرد:

الف) عادت دادن شخص به نظم.[9]

ب) وجود نشاط، آمادگي و حضور قلب بيشتر در اول وقت.[10]

ج) زمينه سازي جهت برگزاري جماعت بزرگ و اُنس و اُلفت و اتّحاد بيشتر مسلمانان.

توضيح آنكه: وقتي جامعه اسلامي مقيّد به خواندن نماز اول وقت باشند در هر منطقه غالب مردم هم زمان به نماز خواهند ايستاد اين مسأله آمادگي آنان را براي جماعت و ايجاد صفوف گسترده و پرجمعيت بيشتر مي كند. در حالي كه نماز در غير اوّل وقت، در بين زمانهاي مختلف پراكنده مي شود و از اجتماع و شكوه عبادي و اُنس و اُلفت مؤمنان در مراكز ديني مي كاهد.[11]

د) در روايتي از امام رضا ـ عليه السلام ـ مي خوانيم: وقتي وقت نماز فرا رسيد نماز را در اول وقت بجاي آر زيرا كه نمي داني در وقت بعدي چه اتفاقي خواهد افتاد.>>[12] (و شايد در اثر اتفاق يا حادثه اي نتواني نماز را بجاي بياوري)

هـ) نماز خود كارهاي خير بلكه از بهترين كارهاي خير محسوب مي شود (حيّ علي خير العمل) و تعجيل در كار خير، در هر حال خوب و پسنديده است.

براي مطالعه بيشتر:
1 . يكصد پرسش و پاسخ دربارة نماز (دفتر اول و دوم). مجتبي كلباسي.
2 . آداب نماز ، امام خميني(ره).
3 . حيات عارفانة فرزانگان (نماز اوّل وقت)، حسن صدري.

حديث اخلاقي:

امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمود: همانا پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله ـ فرستاد لشكري را پس چون كه برگشتند فرمود: آفرين باد بر گروهي كه به جاي آوردند جهاد كوچك را، و به جاي ماند بر آنها جهاد بزرگ. گفته شد اي پيغمبر خدا جهاد بزرگ چيست؟ فرمود: جهاد نفس است.[13]


پاورقی:

[1] . معارع، آيه 34.
[2] . ميزان الحكمة، محمد ري شهري. ج 4، ص 1645، مؤسسه دارالحديث، بيروت، 1419 هـ . ق.
[3] . ميزان الحكمة، ج 4، ص 1645.
[4] . سفينه البحار، شيخ عباس قمي، ج 5، ناشر: دارالاسوة، ص 151.
[5] . پيامدهاي عاشورا، جواد محدثي، ناشر: كوثر غدير، چاپ سوم، 1381.
[6] . ميزان الحكمة، ج 4، ص 1645.
[7] . همان.
[8] . آداب نماز، امام خميني(ره)، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره)، چاپ اول، بهار 1370.
[9] . يكصد پرسش و پاسخ دربارة نماز (دفتر اول). مجتبي كلباسي، ستاد اقامه نماز و احياء زكات، چاپ ششم، پاييز 82.
[10] . همان.
[11] . همان.
[12] . وسايل الشيعه، شيخ حرّ عاملي، ج 3، باب <<استحباب الصلاة في اوّل الوقت>> ص 87.
[13] . فروع كافي، ج 5، ص 12، <<كتاب الجهاد>>، <<باب وجوه الجهاد>>، حديث 3.

منبع:eteghadat.com/forum/topic-t10340.htm